آریس

جستجو ...
0
7 ماه پیش

467

آریس

آفت ملخ صحرایی و راه های مبارزه با آن

ملخ صحرایی یكی از مضرترین انواع ملخ­‌ها و از رده ملخ­‌های بالدار است و در راسته Orthoptera یا راست‌­بالان قرار دارد.

از جمله آفات مهم گیاهان و محصولات کشاورزی، انواع ملخ‌­ها هستند که به عنوان آفت درجه یک در تمام دنیا شناخته می­‌شوند. ملخ‌­های صحرایی از جمله خطرناک‌­ترین آفات مهاجر گیاهی از حیث میزان تراکم، تکثیر، هجوم و خسارت هستند که در جنبه‌­های بین­‌المللی، منطقه­‌ای و ملی خسارات گسترده‌­ای بر عرصه‌­های کشاورزی و منابع طبیعی به‌­ویژه مراتع به­‌عنوان مهم‌­ترین منبع تغذیه دام­‌ها برجای می­‌گذارند.

در ایران تالاب جازموریان و مناطقی از غرب و جنوب غرب سیستان و بلوچستان کانون­‌های دائمی ملخ در ایران محسوب می­‌شوند. اگر در استان­‌های جنوبی، مبارزه با ملخ­‌های صحرایی به‌­صورت کامل و صحیح صورت نگیرد، ممکن است به استان­‌های مرکزی و شمالی کشور نیز نفوذ کنند.

تحمیل هزینه­‌های مستقیم برای تأمین سموم دفع این آفت، عملیات پیمایشی و هزینه‌­های اداری، به خطر افتادن امنیت غذایی جامعه به‌­سبب کاهش احتمالی تولیدات دامی و کشاورزی و همچنین در معرض خطر قرار گرفتن سلامت انسان­‌ها و محیط زیست به ­علت مصرف اجتناب‌­ناپذیر سموم شیمیایی، از جمله پیامدهای منفی تهاجم طغیانی ملخ­‌های صحرایی به­‌شمار می‌­روند.

لذا مبارزه کافی و به­‌موقع با این نوع ملخ­‌ها و برنامه‌­ریزی مناسب برای کنترل آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. از جمله دلایل اهمیت مبارزه با آفت ملخ صحرایی می‌­توان به قدرت پرواز زیاد، جمعیت­‌های چند صد میلیونی تا چند میلیاردی این حشره در فاز مهاجری، قدرت زاد و ولد زیاد، قدرت انتشار جغرافیایی وسیع، قدرت تغذیه بالا، پلی فاژ بودن آفت، مدیریت تلفیقی سخت­‌تر آن نسبت به سایر آفات و توانایی این آفت در تغییر رفتار، رنگ و فیزیولوژی اشاره نمود.

ملخ صحرایی بالدار بالغ مهاجر

حمله ملخ صحرایی

مشخصات ظاهری ملخ صحرایی

ملخ صحرایی با نام علمی Schistocerca gregaria یکی از مضرترین انواع ملخ­‌ها و از رده ملخ­‌های بالدار است و در راسته Orthoptera یا راست‌­بالان قرار دارد. ملخ صحرایی نوعی لوکاست (Locust) است. لوکاست­‌ها از خانواده ملخ‌­های شاخک کوتاه هستند.

بیشتر ملخ‌­هایی که جزء آفات گیاهی محسوب می‌­شوند، در این خانواده قرار دارند. بدن تمام ملخ‌­ها از سه قسمت سر، سینه و شکم تشکیل شده است. در روی سر یک جفت شاخک وجود دارد که اشیاء را با لمس یا بو کردن تشخیص می­‌دهد.

دهان حشره از لب بالایی، یک جفت آرواره سیاه و سخت و دندانه دار برای بریدن غذا، یک جفت آرواره ثانویه برای کمک به نگهداشتن غذا و یک لب پائینی تشکیل شده است. ملخ­‌ها سه جفت پا دارند که دو جفت برای حرکت و یک جفت که بزرگتر است (پای عقبی­) برای جهیدن و پریدن به کار می‌­رود. بال جلویی در ملخ‌­ها سخت بوده و در زمان استراحت بال عقبی که نرم است را مثل بادبزن می­‌پوشاند.

اندام شنوایی روی شکم قرار دارد و حشره را قادر می­‌سازد صداها را از حدود 2 متری بشنود. بدن در ملخ­‌های کامل انفرادی به رنگ مایل به سبز و در ملخ‌­های کامل مهاجر به رنگ‌­های قهوه‌­ای روشن مایل به خاکستری، مایل به قرمز، زرد مایل به قرمز و زرد می‌­باشد. نرها کوچک‌تر از افراد ماده بوده و طول بدن در نرها 55 - 45 و در ماده‌­ها 72-50 میلی­متر است.

نمایی از ملخ صحرایی

نمایی از ملخ صحرایی

رفتارشناسی ملخ صحرایی

ملخ صحرایی دارای سه فاز انفرادی (Solitarious)، بینابین یا گذرا (Transient) و مهاجر (Gregarious) است. هنگامی که تراکم آنها پایین باشد در فاز انفرادی‌اند و زمانی که جمعیت آن‌ها زیاد شد، به صورت گروه‌­های انبوه درآمده و حالت مهاجر پیدا می­‌کند. عبور از فاز انفرادی به فاز مهاجری را فاز بینابین می‌­نامند.

اگر در این فاز تراکم ملخ صحرایی افزایش یابد، به‌صورت گروهی و تجمعی در آمده و مهاجر می‌­شوند و اگر از تراکم­‌شان کاسته شود، پراکنده می‌­شوند و به سمت انفرادی حرکت می‌کنند. ملخ­‌های صحرایی در فاز انفرادی خسارت چندانی به دنبال ندارند، ولی بیشترین میزان خسارت در مرحله مهاجر رخ می‌­دهد.

ملخ­‌های صحرایی انفرادی اغلب پس از یک دوره خشک­سالی گسترده، با بارش‌­های دوره ­ای مناسب و فراهم شدن زمینه گسترش پوشش گیاهی با رهاسازی مواد شیمیایی خاص روی یکدیگر تأثیر متقابل می­‌گذارند که باعث می‌­شود رفتار، شکل و رنگ این حشرات تغییر کند و به یکدیگر نزدیک شده و وارد فاز تهاجمی شوند. تغییر در رفتار ملخ صحرایی در مدت زمان کوتاهی اتفاق می­‌افتد.

رنگ و شکل نشان می­‌دهد که ملخ صحرایی در چه فاز رفتاری است، ولی نشان‌­دهنده اینکه در آینده چه نوع رفتاری خواهد داشت، نیست. بنابراین رفتار آفت مهم­‌ترین ابزار جهت تصمیم­‌گیری برای مبارزه با آفت است.

ملخ صحرایی بالدار نابالغ مهاجر

ملخ صحرایی بالدار نابالغ مهاجر.

ملخ صحرایی بالدار بالغ مهاجر

ملخ صحرایی بالدار بالغ مهاجر.

چرخه زندگی ملخ صحرایی

طول دوره زندگی ملخ­‌های صحرایی بسته به شرایط آب و هوایی و اکولوژیکی بسیار متغیر است، ولی عموماً مجموع چرخه زندگی آنها بین سه تا پنج ماه طول می­‌کشد. چرخه‌­ی زندگی ملخ‌­های صحرایی مانند سایر ملخ‌­ها بوده و شامل مرحله تخم، پوره و حشره بالغ می‌­باشد.

زمستان­‌گذرانی این حشره به صورت تخم بوده و دارای پنج سن پورگی می­‌باشد. این آفت دارای 3 نسل در سال است. دوره تخم‌­ریزی آنها 10 تا 65 روز و طول دوره پورگی به­‌طور متوسط 36 روز است. طبق ادعای بیشتر کارشناسان، این ملخ­‌ها در حدود 10 روز بالغ و وارد مرحله تخم‌­ریزی می­‌شوند و تخم‌­های خود را در دسته‌­های 100-20 تایی در خاک­‌های شنی با عمق 10 تا 15 سانتی‌متر به هم می­‌چسبانند. هر حشره ماده در طول حیات خود حداقل سه مرتبه تخم‌­ریزی می­‌کند و جمعاً نزدیک به 400 تخم می­‌گذارد. تخم‌­ها شبیه دانه برنج بوده و به‌شکل خوشه موز کنار هم قرار داده می‌­شوند. بعد از تخم‌­گذاری در حفره ایجاد شده، روی آن را با خاک می‌­پوشاند. تعداد تخم درون کیسه تخم در فاز مهاجر کمتر از 80 عدد و در فاز انفرادی 160-90 عدد است. در بهترین شرایط دمایی و محیطی حدود 20-16 عدد از تخم‌­ها به حشره کامل تبدیل می‌­شوند.

جفت‌گیری ملخ صحرایی

جفت­‌گیری ملخ صحرایی

نحوه تخم ريزي ملخ صحرايي و کیسه تخم

نحوه تخم‌­ریزی ملخ صحرایی و کیسه تخم

پوره­‌ها بعد از خارج شدن از کیسه تخم، بلافاصله پوست‌­اندازی خود را در سطح خاک انجام داده و در ادامه 5 مرحله پورگی را طی خواهند کرد و چند مرحله پوست‌­اندازی خواهند داشت. بعد از آخرین پوست­‌اندازی، حشره کامل نابالغ ظاهر می‌­شود.

اگر پوره‌­ها سبز بودند در فاز انفرادی، اگر سبز و سیاه بودند در فاز بینابینی و اگر سیاه و یا زرد و سیاه بودند در فاز مهاجر هستند. میزان فعالیت آفت از سن دو به بعد افزایش می­‌یابد.

پوره‌­ها در سنین 4 و 5 حداکثر یک کیلومتر در ساعت و جمعا 4 تا 8 کیلومتر در روز مهاجرت می‌­کنند. پوره‌ها معمولاً شب‌­ها روی بوته­‌ها و گیاهان به‌سر می‌­برند و روزها مجدداً به روی زمین برمی­‌گردند. صبح­‌ها پس از گرم شدن هوا تغذیه پوره­‌ها آغاز می­‌شود و وقتی هوا خیلی گرم شد، تغذیه آنها کاهش یافته و دوباره نزدیک غروب آفتاب که هوا خنک می­‌شود مجدداً افزایش می‌­یابد. میزان تغذیه در سن یک پورگی کم و در سن 5 به حداکثر می‌­رسد. ملخ صحرایی نسبت به درخت سنجد ترجیح غذایی دارد.

پوره انفرادی، پوره بینابینی و پوره مهاجر ملخ صحرایی

از راست به چپ به ترتیب : پوره انفرادی، پوره بینابینی و پوره مهاجر ملخ صحرایی

 

نحوه خسارت

ملخ صحرایی گونه‌­ای چند نوع ­خوار (پلی فاژ) است و دستجات این ملخ­‌ها (به خصوص در حالت مهاجر) چه به­‌صورت پیاده ­(پوره­‌ها) و چه به‌­صورت پروازی (حالت­‌های بالغ و نابالغ بالدار)، از هر چه سر راهشان باشد از قبیل گیاهان یکساله شامل انواع علف­‌های هرز، علوفه، غلات (گندم، جو، ذرت، برنج و...)، صیفی‌­جات و سبزی­‌جات، گیاهان مرتعی، انواع درختچه‌­ها و درختان مثمر و غیرمثمر، تغذیه می­‌کنند و آن را به طور کامل از بین می‌­برند و برحسب نوع گونه، از برگ، شاخه، ساقه، گل، دانه، میوه و پوست گیاهان تغذیه می­‌کنند.

هر ملخ صحرایی می‌­تواند به طور متوسط، روزانه به اندازه وزن بدن خود (2 گرم) از مواد گیاهی تغذیه کند. در صورتی که اجتماع ملخ‌­ها متشکل از میلیاردها ملخ در نظر گرفته شود، خسارت سنگینی به محصولات وارد می‌کند. علاوه بر خسارت ناشی از تغذیه گیاهان، ملخ صحرایی با فضولات خود گیاهان و محصولات آنها را آلوده می­‌کند. بیشترین خطر ملخ صحرایی در کشور، اردیبهشت ماه است که نسل جدید در مناطق جنوبی شکل می­‌گیرد، بنابراین پایش‌­ها باید تا آن زمان ادامه یابد.

کنترل آفت ملخ صحرایی

مبارزه مکانیکی:

شامل حفر کانال در مسیر حرکت دستجات پوره ملخ و گاهی نیز به عنوان آخرین راه‌­حل با استفاده از شاخه درختان به پوره­‌ها ضربه وارد می‌­آورند تا آنها را از محصول دور نگه­ دارند.

این دو روش تنها در زمانی که آلودگی کم باشد می‌­تواند مؤثر باشند. یافتن و خارج نمودن کپسول تخم ملخ از خاک نیز روش دیگر مبارزه مکانیکی است که این روش نیز به نیروی کار زیاد نیاز داشته و چندان مؤثر نیست.

مبارزه بیولوژیکی:

استفاده از قارچ‌­ها (Metarhizium anosoplia) و دشمنان طبیعی از جمله پرندگان به­‌ویژه سار گلوقرمز و همچنین حشراتی مانند شیخک و Tettigonia viridissima نیز با حمله به پوره‌­ها از آنها تغذیه می‌کنند.

مبارزه شیمیایی:

انواع روش­‌های مبارزه شیمیایی با ملخ صحرایی شامل طعمه‌­پاشی، گردپاشی و افشانه‌­ای می‌­باشد. سم‌مصرفی برای مبارزه با ملخ­ صحرایی شامل:

فنیتروتیون (سومیتون) به صورت امولسیون 50% به نسبت یک لیتر در هکتار، فنیتروتیون ULV  %96 به نسبت نیم لیتر در هکتار، مالاتیون 57% به نسبت یک لیتر در هکتار به صورت محلول­پاشی روی پوره‌­های سنین پایین با تراکم کم و چنانچه تراکم زیاد باشد حداکثر 1/5 لیتر در هکتار مصرف ­گردد. دیفلوبنزورون ULV %45 با نام تجارتی دیمیلین به میزان 250-200 سی سی در هکتار می‌­تواند مورد استفاده قرار گیرد.

به‌کارگیری سموم دیگر در مبارزه با ملخ‌­ها، مانند دیازینون، دسیس و مالاتیون تکنیکال در گزارشات استان­‌ها مشاهده می­‌شود. سم دلتامترین به صورت ULV و امولسیون 2/5% بیشترین سهم را در مبارزه با ملخ صحرایی در استان فارس داشته است و میزان مصرف آن حدود 700 سی­سی در هکتار و نتایج آن کاملاً موفقیت‌­آمیز بوده است. اخیراً سازمان حفظ نباتات غلظت 1 لیتر در هکتار این سم را توصیه کرده است.

در صورت وجود هرگونه سوال می‌توانید از قسمت مشاوره تلفنی کشاورزی و یا مشاوره کشاورزی آنلاین استفاده نمایید. تا کارشناسان آریس در سریع‌ترین زمان ممکن پاسخگوی شما عزیزان باشند.

با ثبت دیدگاه قوانین و مقررات آریس را می پذیرم.